«Πεποικιλμένη τῇ θείᾳ δόξῃ ἡ ἱερά καί εὐκλεής, Παρθένε, μνήμη σου».
Παρθένε, η μνήμη σου ιερή και αγία είναι, και συνάμα δοξασμένη και τιμημένη, όχι με δόξα και τιμή ανθρώπινη αλλά θεϊκή. Μ’ αυτή τη θεία δόξα είναι στολισμένη και καλλωπισμένη η μνήμη της ιεράς σου κοιμήσεως και μεταστάσεως. Γι’ αυτό και όλοι οι πιστοί έχουν συναχθεί – συνεχίζει ο ιερός ασματογράφος – για να εορτάσουν και ευφρανθούν με άσματα και ήχους και χορούς πνευματικούς.
Κοίμηση αντικρίζουμε οι πιστοί, και φαιδρά πανήγυρη επιτελούμε. Εξόδιο ύμνο ερχόμαστε να καταθέσουμε, και δοξαστικούς παιάνες αναπέμπουμε. Κηδεία ετοιμάζουμε, και γιορτάσι στήνουμε. Το «Πάσχα του καλοκαιριού». Τι παράδοξα πράγματα...!
Αλλά μόνο στην αγία μας Ορθοδοξία συναντώνται τα παράδοξα αυτά. Γιατί όσα λαμβάνουν εδώ χώρα δεν είναι ανθρώπινα αλλά θεϊκά· ή, καλύτερα, θεανθρώπινα. Εδώ τελετάρχης όλων των θαυμασίων είναι ο Θεάνθρωπος Υιός του Θεού και Υιός της Παρθένου, ο Κύριος Ιησούς Χριστός. Αυτός που πάτησε τον θάνατο και τον έκανε γέφυρα προς την όντως ζωή. Αυτός που και τα δάκρυα του πένθους τα μετέβαλε σε ύμνους αναστάσιμους. Κι αν ο θάνατος κάθε πιστού παρέχει τη γλυκιά παράκληση στις καρδιές ότι ο προσφιλής όχι μόνο δεν έπαψε να ζει, αλλά μετέβη σε ζωή «κρείττονα», ανώτερη από αυτή που μέχρι τώρα ζούσε, πόσο περισσότερο αυτό πρέπει να ισχύει για τη Μητέρα του Θεού, την Κεχαριτωμένη, την ασυγκρίτως ανώτερη και τιμιώτερη όχι μόνο από τους ανθρώπους αλλά και από τους αγγέλους και αρχαγγέλους, τη λαμπρότερη και καθαρότερη και από τις ακτίνες του ήλιου; Και πώς θα ήταν δυνατόν η σκοτεινιά του θανάτου να κρατήσει αιχμάλωτη την ψυχή και το σώμα Εκείνης που μέσα της εβάστασε τον Ήλιο της Ζωής; Γι’ αυτό η μνήμη της Αειπαρθένου είναι λαμπρή, γι’ αυτό «πεποικιλμένη» με θεία δόξα και λαμπρότητα. Και γι’ αυτό και ο πιστός λαός που συνάζεται για να προπέμψει τη θεοδόξαστη ψυχή της και το θεοτίμητο σώμα της, εορτάζει τη μνήμη της με δάκρυα χαράς. Ως Πάσχα, το Πάσχα του καλοκαιριού.
Έτσι γνωρίζει και ο λαός μας, ο ελληνικός λαός, να τιμά την Παναγία. Το ήθος αυτό, το σύμμικτο από τον πόνο των δικών του δοκιμασιών και τη χαρά της δικής της δόξας και μητρικής της αγάπης, είναι γραμμένο βαθιά μέσα στα φυλλοκάρδια του. Ζυμωμένο με τη ζήση του. Αναπιασμένο με την ιστορία του. Γι’ αυτό κατεξοχήν στην ελληνική επικράτεια τόσο πολύ, τόσο ένθερμα τιμάται η Κοίμηση της Παναγίας. Και γι’ αυτό στον τόπο τούτο δεν υπάρχει σπιθαμή γης, στεριά ή θάλασσα, πόλη ή χωριό, βουνό, βράχος, ξέρα, κάβος που να μην το στολίζει εκκλησία λαμπρή ή ταπεινό ξωκκλήσι ή σεμνό μοναστήρι της Παναγίας. Προς τούτο και οι αμέτρητες εικόνες της, περίπυστες και θαυματουργές, τίμια αναθήματα του Γένους, που ιστορούν επάνω τους τη σεβασμία μορφή της Υπεραγίας Θεοτόκου, και με τη βυζαντινή τεχνουτροπία, την ιερή και εξαγιασμένη, αποδίδουν το ήθος που στόλιζε το τίμιο πρόσωπό της: τη σιωπή, αγνότητα και ευπρέπεια, τον πόνο και την υπομονή της, την ήσυχη εγκαρτέρηση, τη γλυκύτητα και μειλιχιότητα, τη σεμνότητα των τρόπων της.
Προσκυνεί ο ελληνικός λαός και νιώθει να του «μιλάει» η εικόνα. Γιατί κι αυτός όλα ετούτα που αποδίδονται στο πρόσωπο της Μητέρας του Θεού τα έχει καταγεγραμμένα στην εθνική του μνήμη, έστω και λησμονημένα. Διότι και σε τούτο τον τόπο ανέκαθεν υπήρχαν σε τίμιο συνδυασμό η λιτότητα με την αρχοντιά, η απλότητα με την αρμονία, η ταπείνωση με τη δόξα, η φτώχεια με τον αληθινό πλούτο. Με αυτό το ήθος ο ελληνικός λαός εόρταζε πάντα το Πάσχα, με αυτό και το Πάσχα του καλοκαιριού.
Ας γίνει φέτος, ο εορτασμός και η τιμή της ευκλεούς μνήμης της Παρθένου να μας φέρει σε αυστηρότερη θεώρηση του εθνικού μας βίου. Σε εθνική αυτογνωσία. Και επιστροφή στο ελληνορθόδοξο ήθος ζωής.
Για να γιορτάσουμε αυθεντικά το «Πάσχα του καλοκαιριού»...
Τεύχος Αυγούστου-Σεπτεμβρίου 2026
