Και μοναχογιός και Κωνσταντής ήταν. Η λαχτάρα και το καμάρι των γονιών του ήταν. Η χαρά και ο πόνος της μάνας του έγινε. Πέτρινη η Ύδρα· η φτώχεια έδερνε τους ραγιάδες όπως το κύμα τις άκρες του ξερού νησιού. Αναγκαζόταν να ξενοδουλεύει για να τα φέρουν κάπως βόλτα, για να μην μπαρκάρει το βλαστάρι της, η κυρά Μαρίνα του Μιχαλάκη του Δημαμά. Την έτρεμε τη θάλασσα· λεβεντοπνίχτρα για τους μπαρκαρισμένους και φαρμακερή ερημιά άπλωνε στις φωλιές των ξωμάχων. Ο νεαρός Κωνσταντίνος την αγαπούσε τη θάλασσα – όπως κάθε νησιώτης που καλημέριζε τη ζωή. Τα μελαγχολικά καστανά μάτια του βυθίζονταν στον ορίζοντα του μώλου και σαν θηρίο στο κλουβί τον έκανε η γονεϊκή απαγόρευση του μπάρκου. Το ’ξερε πως ήταν από νοιάξιμο. Αλλά δεν το σήκωνε το παλληκάρι να δουλεύει η μάνα κι αυτός να βολoδέρνει. Εκεί στον υδραίικο μώλο έριξε, φαίνεται, το τάξιμό του στη θάλασσα: «Να δεις, μάνα, που εγώ θα σε κάνω πλούσια! Να χαμογελάς, κυρά Μαρίνα, να μην κουράζεσαι. Να μην χρειάζεται να ξενοδουλεύεις». Και κρυφά της, μπάρκαρε. Κάτω, στο ροδονήσι βρήκε δουλειά και πρόκοψε. Η μάνα, απαρηγόρητη, αγνάντευε κάθε μέρα τον ορίζοντα και περίμενε. Η κυρά Μαρίνα του μισεμού.
Εκεί στη Ρόδο, θες οι παρέες, θες η αξιωσύνη, θες η ομορφάδα και αντρειοσύνη του, έμπλεξε. Μια νίκη σε ιπποδρομίες, ευνοούμενος του πασά, και σε ένα μεθύσι ζαλίστηκε ο Κωνσταντής το Νυδριωτάκι, και το άλλο πρωί ξύπνησε Χασάν-εφέντης. Πίσω στο πέτρινο νησί του, η μάνα, που χήρα είχε μείνει πια, παρακαλούσε τις μέρες όρθια στο γιαλό τους ναυτικούς, μην έφτασε κάποιο χαμπέρι του, τις νύχτες γονατιστή: «Τι γίνεται, Παναγιά μου; Άνοιξε η γης ή – αλίμονο – η θάλασσα και χάθηκε; Πότε θα ’ρθει κοντά μου;» Ήξεραν όλοι τον καημό της. Η κυρά Μαρίνα της προσευχής.
Βολεμένος αφέντης ήταν πια κάτω στη Ρόδο το νυδριώτικο ρόδο, αλλά πήρε να μαραίνεται. Πεθυμούσε συχνά τη μάνα, που την πίκρανε τη δόλια χρόνια τώρα και πολύ. Έτσι, τ’ αποφάσισε. Ήταν γλυκό το ταξίδι του γυρισμού στο νησί του. Φορτωμένος με όλα τα καλά και τα πλούτια, θυμόταν τα σοκάκια, τους ανθρώπους, τα ξυπόλητα φτωχόπαιδα να τρέχουν στο μώλο, τους γειτόνους, το σπίτι του. Θυμόταν και ανυπομονούσε. «Καλή μου μάνα, πόσο πολύ θα πόνεσες σαν έφυγα μακριά. Τέρμα τώρα τα βάσανα, βασίλισσα θα σ’ έχω. Πάλεψα και κατάφερα να μην ξενοπλένεις πια!» Πριν από εκείνον όμως, έφτασε στο νησί το χαμπέρι του εξωμότη. Σπαρτάρησε η μητρική καρδιά. Κλείστηκε στο σπίτι και δεν είχε πρόσωπο να δει τους συμπατριώτες η κυρά Μαρίνα του μαραζωμού.
Έδεσε η γαλέρα του Χασάν στην Ύδρα. Πόσο όμορφα ήταν όλα! Θα μπορούσε να τρέξει όλο, από το κατάστρωμα ως πάνω, στη συνοικία τους, στην Κιάφα, φωνάζοντας τη χαρά του σαν μικρό παιδί, κι ας ήταν βαρύ το φορτίο με τις λίρες που ’φερνε μαζί. Κι ας ήτανε μεγάλος και άρχοντας πια. Μερικά ανηφορικά καλντερίμια τον χώριζαν από τη μητρική αγκαλιά που τόσο απότομα και νωρίς είχε στερηθεί, που τόσο την είχε πονέσει, που τόσο είχε λαχταρήσει. Η Ύδρα όμως δεν τον περίμενε όπως την περίμενε εκείνος. «Ε, παιδιά» είπε σε κάτι πιτσιρίκια που τρέχαν, κουδουνίζοντας μερικά γρόσια στη χούφτα του, «πώς σε λένε μικρέ;». Χάθηκαν, καπνός τα παιδόπουλα τρομαγμένα. «Αποστόλη εσύ; Τι κάνεις φίλε μου!», γύρισε την πλάτη, έφυγε ο Αποστόλης. Στην άλλη γωνιά, «ο πραγματευτής μας! Ε! μπάρμπα…» δεν πρόλαβε να αποσώσει την κουβέντα και είχε στρίψει στο πρώτο στενό κρύβοντας την πραμάτια του ο μπαρμπα-Θανασός. Σύννεφα στην ψυχή του Κωνσταντή. «Με αποφεύγουν…». Πήρε ν’ ανηφορίζει, και το βήμα του είχε χάσει την πρώτη αλαφροσύνη του. Διάβαινε τα πέτρινα σκαλοπάτια, και γυάλιζε το φαγωμένο φεγγαράκι στο λευκό σαρίκι του, και κλείναν ένα-ένα με θόρυβο τα χρωματιστά παντζουρόφυλλα στα άσπρα σπιτάκια όπου περνούσε. Ανέβαινε για τη μάνα, και σφιγγόταν η καρδιά του. «Ναι, τουλάχιστον εκείνη, μάνα μου είναι, δεν μπορεί να μην με προϋπαντήσει, ν’ αρνηθεί και τόσα δώρα. Με προσμένει χρόνια τώρα». Χρόνια ζούσε με την ελπίδα αυτής της ώρας η κυρά Μαρίνα της σιωπής.
Έφτασε στο πατρικό του. Κλειστή η πόρτα. Μανταλωμένη. Χτύπησε. Σιωπή. «Πού πήγαν; Πού είν’ η μάνα;». Ξαναχτύπησε. Τρίτη φορά. «Άνοιξε, κυρά Μαρίνα». Μια ξερή, αυστηρή φωνή ακούστηκε πίσω από το ξύλο: «Ποιον ζητάτε;». Αναθάρρησε: «Τη Μαρίνα! Είναι μέσα;». «Μέσα είναι. Προ ολίγου ήταν στο μώλο. Έχασε τον κόσμον όλο, τον μονάκριβό της γιο». «Εγώ είμαι, βρε μητέρα, άνοιξε, σου ’φερα δώρα, πλούτια έχω και χρυσάφι που ’φτιαχνα τόσο καιρό. Μάνα, άνοιξε· είμ’ εγώ!». Στεγνή η μέσα φωνή τον έκοψε: «Μη χάνεις την ώρα σου άλλο. Πιο καλά είναι να φύγεις. Τούρκο εγώ δεν έχω γιο». Κι ας τον είχε πονέσει κι ας τον είχε σπλαχνιστεί κι ας τον είχε πεθυμήσει· ούτε του άνοιξε, ούτε τον είδε η κυρά Μαρίνα της παλληκαριάς.
Ζαλίστηκε ο νέος· τα καστανά μελαγχολικά του μάτια θόλωσαν. Έκανε μερικά βήματα πίσω να ακουμπήσει. Σε μια διπλανή πόρτα ζήτησε νερό. Βρέθηκε ένα χέρι και του ’δωσε ένα πήλινο τάσι γεμάτο νερό. «Ευχαριστώ», έσβησε τη φωτιά των σωθικών του και ζαλισμένος, παραπατώντας, πήρε να κατεβαίνει τα σκαλοπάτια, όταν ένας κρότος τον τίναξε. Στο γύρισμά του είδε πίσω θρύψαλα από την πήλινη στάμνα να τον ακολουθούν κατηφορίζοντας μαζί του το στενοσόκακο. Κατάλαβε. Να το φυλάξουν μαγαρισμένο; Δεν το θέλαν... «Χείλη βέβηλα ακουμπήσαν, Τούρκος είχε πιει νερό».
Έρημος λοιπόν στον τόπο του; Δάκρυα άφθονα τρέξανε από τα καστανά εκείνα μελαγχολικά μάτια που ’χανε να δούνε το νησί τόσο καιρό. Άρχισε να κλονίζεται ο Χασάν και να συνέρχεται μέσα του ο Κωνσταντίνος. Το σπίτι της νονάς! – μια ελπίδα σπίθισε μέσα του. Εκείνη πρέπει να γυρέψει. Ασφαλώς, δεύτερη μάνα αυτή, θα τον συντρέξει. Νέα φόρα – σχεδόν έσπασε την πόρτα της. Δεν πρόλαβε όμως να περάσει το παραπόρτι της αυλής κι έπεσε επάνω του στρόβιλος – η γνώριμη φωνή της: «Αχ τι έκανες παιδί μου! Δε σεβάστηκες το λάδι που σου έβαλα μικρός; Γιατί κόλασες κι εμένα; Φύγε από το νησί μας! Δε σε θέλει πια κανένας. Και για μένα ούτε ώρα δε μπορώ να σε δεχτώ. Σου ’λεγα από μικρός πως, παιδί μου, δεν αξίζει μ’ όλο το χρυσό του κόσμου την ψυχή σου ν’ ανταλλάξεις. Μα εσύ, έγινες Τούρκος, πούλησες Θεό κι εμένα κι είν’ το κρίμα σου βαρύ. Χάσου τώρα από μπρος μου, φύγε τούτη τη στιγμή»! Σεισμοί απανωτοί στην καρδιά του νέου. Έτρεμε ο Χασάν. Απ’ τη μάνα, απ’ τη νονά, τέτοια λόγια κοφτερά! Θάλασσα ο ιδρώτας του. Ασήκωτα τα φλουριά. Ασήκωτη η καρδιά του.
Δεν τις είδε, δεν τον είδαν. Κατρακυλώντας έφτασε στην αραγμένη γαλέρα. Στον υδραίικο μώλο, τσακισμένος, έριξε το δεύτερο τάξιμό του, στην ίδια θάλασσα. Είπε «θα επανορθώσει, συγχώρηση θα πάρει», είπε, «για την πίκρα που ’χε δώσει». Και ξαναμπάρκαρε.
Βρέθηκε ύστερα στην Πόλη, στ’ Άγιον Όρος, κατόπιν στη Ρόδο και ύστερα... στο Συναξάρι των Νεομαρτύρων της Εκκλησίας μας κάθε που ξημερώνει 14 του Νοέμβρη.
Πέρασαν τρία χρόνια. Μια χαροκαμένη γυναίκα μπαρκάρει για το ροδονήσι, για να επιτελέσει ένα χρέος μητρικό – η κυρά Μαρίνα του καημού. Ταξιδεύοντας πίσω για την Ύδρα, σε ένα κασελάκι πλάι γέρνει, το ακουμπά, τ’ ασπάζεται κι ακούγεται να λέει κάτι σαν: «Γιε μου, το πικρό σου χρέος, ευτυχώς, συμπλήρωσες. Άξια, παιδί μου, τώρα, ακριβά ξεπλήρωσες κάθε λύπη, κάθε πόνο - μαχαιριά που μου ’δωσες. Στου Παραδείσου τον κήπο, φρέσκος τώρα θα ’σαι ανθός. Δεν σε χάρηκα· δεν σε είδα, μα έτσι έμεινες πιστός. Δόξα Σοι, έγινε το θαύμα με του θανάτου το τραύμα. Δεν πειράζει, θα προσμένω· έμαθα να περιμένω. Κι όταν έρθω να σε βρω, γιε, να σε γλυκοφιλήσω, από εκεί πώς θα μου φύγεις δε θα ξαναλαχταρήσω. Θα μπορώ να σε χαρώ».
Και ο αγέρας παίρνει το μουρμουρητό της και λέει πως... ναι, κάποτε διώχνει η αγάπη.
Και η αγράμματη κυρά Μαρίνα της αγάπης ποτέ ίσως δεν το ’μαθε πως βρέθηκε να ευθυγραμμίζεται με το πνεύμα της ασκητικής αγάπης, που στην ορθόδοξη παράδοση συναντά τη μάνα του αββά Ποιμένα όταν φτάνει στην έρημο για να δει τα παιδιά της και έξω απ’ το κλειστό κελλί τους οδύρεται γοερά. «Τι θα κάνουμε με τη γριά τη μάνα μας που κλαίει;», ρωτά ο μεγαλύτερος – ο αββάς Αννούβ. Χωρίς τότε να ανοίξει την πόρτα, ο Ποιμήν πλησιάζει το ξύλο και της φωνάζει: «Θέλεις να μας δεις εδώ, σε τούτο τον πρόσκαιρο κόσμο, ή στην αιωνιότητα;». Κι εκείνη, έχοντας βαθιά πίστη, σκουπίζει τα δάκρυα και αποκρίνεται: «Αφού θα σας δω εκεί, παιδιά μου, δεν θέλω να σας δω τώρα».
Και είναι το ίδιο εκείνο Πνεύμα – δεν το ’χε ίσως ποτέ διαβάσει η κυρά Μαρίνα της αρετής – που πριν από το μηδέν των αιώνων, εμπνέει τον Σοφό να γράψει: «Ἀξιοπιστόστερά εἰσι τραύματα φίλου ἤ ἐκούσια φιλήματα ἐχθροῦ (= Είναι προτιμότερα και πολυτιμότερα τα τραύματα – παρατηρήσεις και έλεγχοι – που προέρχονται από έναν φίλο, παρά τα φαινομενικώς εγκάρδια και πρόθυμα φιλήματα ενός εχθρού [Παρ. κζ΄ 6]).
Κι είναι εκείνο το ίδιο Πνεύμα, της Αλήθειας, που σαν βίωμα ποτίζει τις γενιές των Ορθοδόξων και διδάσκει πως κάποτε συμφέρει να κλείνουν οι πόρτες της γης, για να ανοίγουν οι πύλες του Παραδείσου. Και αυτή η αγάπη – θυρωρός τους, είναι η δύσκολη και ακριβή αγάπη. Χαρά σ’ εκείνους που αντέχουν να την προσφέρουν!
Όταν φτάσεις και σήμερα στην Ύδρα, θα περπατήσεις εκεί στην προκυμαία της έχοντας ζερβά σου τη θάλασσα. Τότε, στο χέρι που σταυροκοπιέται, θα βρεις το καμπαναριό της Φανερωμένης που τώρα είναι Μητρόπολη. Μπαίνοντας στο καθολικό, ψάξε την. Σήκωσε το βλέμμα σου στον τοίχο πάνω και δεξιά από την πόρτα του εξωνάρθηκα. Θα τη συναντήσεις εκεί ιστορημένη, να περιμένει κι εσένα – όπως παλιά, τον Κωνσταντή της – αυτή την αετομάνα, την κυρά Μαρίνα της προσμονής.
Ο άγιος νεομάρτυς Κωνσταντίνος ο Υδραίος είναι ο πολιούχος της Ύδρας και προστάτης της Ρόδου. Γεννήθηκε το 1770 στην Ύδρα, από όπου έφυγε σε ηλικία 18 ετών, και μαρτύρησε μετά από φρικτά βασανιστήρια σε ηλικία 30 ετών στη Ρόδο, στις 14 Νοεμβρίου του 1800.
ΠΗΓΕΣ:
- Άγιος Μακάριος Νοταράς, Νέον Λειμωνάριον, «Ἄθλησις καί ἀσματική ἀκολουθία τοῦ Ἁγίου Νεομάρτυρος Κωνσταντίνου, πονηθεῖσα παρά τοῦ ὀσιολογιωτάτου κυρίου Νικοδήμου Ναξίου», Τυπογραφείον Ν. Ρουσοπούλου, Εν Αθήναις 1873.
- Σώτος Χονδρόπουλος, Αστέρια του Σαρωνικού: Κωνσταντίνος ο Νεομάρτυς ο Υδραίος (Αφηγηματική βιογραφία), Έκδοσις Ιεράς Μητροπόλεως Ύδρας, Σπετσών και Αιγίνης, Αθήναι 1970.
- imr.gr Ιερά Μητρόπολις Ρόδου - Οικουμενικόν Πατριαρχείον, Επίσημη Ιστοσελίδα, «Νεομάρτυς Κωνσταντίνος ο Υδραίος».
- Καλυψώ Δημητριάδη, Ο Νεομάρτυς Άγιος Κωνσταντίνος ο Υδραίος, Ιδιωτική Έκδοση, Αθήνα.
- «Ἀποφθέγματα Ἀββᾶ Ποιμένος», Είπε Γέρων - Το Γεροντικόν σε νεοελληνική απόδοση, Εκδοτικός Οίκος «Αστήρ» - Αλ. & Ε. Παπαδημητρίου, Αθήνα.
Τεύχος Νοεμβρίου 2026


